Medycyna estetyczna należy do tych dziedzin, które w debacie publicznej i w środowisku lekarskim budzą szczególnie wiele kontrowersji. Ich źródłem bywają nierzetelne przekazy marketingowe, promowanie zabiegów pozbawionych uzasadnienia naukowego oraz liczne wypowiedzi osób związanych z tą dziedziną w mniejszym lub większym stopniu. W efekcie istota medycyny estetycznej i cele, którym służy, bywają zacierane przez chaotyczny przekaz internetowy.
Przewaga negatywnych opinii utrudnia obiektywną ocenę i bywa krzywdząca dla lekarzy, którzy traktują tę dziedzinę jako swój zawód i obszar rozwoju zawodowego. Osobom niezwiązanym z medycyną estetyczną może natomiast uniemożliwiać wyrobienie sobie rzetelnego poglądu. Artykuł jest adresowany przede wszystkim do lekarzy, a także do licznych, często samozwańczych „ekspertów”, których wypowiedzi są obecne w mediach społecznościowych.
W dalszej części przedstawię definicję i genezę medycyny estetycznej oraz uzasadnienie jej przynależności do medycyny. Następnie omówię cztery najczęściej wskazywane przyczyny negatywnego postrzegania tej dziedziny: komercjalizację, niski próg wejścia, niedostateczne uregulowanie oraz spory o kwalifikacje lekarzy. W podsumowaniu wskażę działania, które mogą przyczynić się do poprawy jej wizerunku. Zapraszam do lektury.
Definicja i geneza medycyny estetycznej
Naczelna Izba Lekarska proponuje następującą definicję:
„Medycynę estetyczną stanowią świadczenia zdrowotne, wiążące się z ingerencją w tkanki ludzkie, udzielane przez lekarzy i lekarzy dentystów, służące przywracaniu lub poprawie fizycznego i psychicznego samopoczucia oraz społecznego funkcjonowania pacjenta, poprzez zmianę jego wyglądu”.
Jest to dziedzina intensywnie rozwijająca się, lecz nie nowa. Jej początki sięgają starożytności: około dwóch tysięcy lat temu w Indiach wykonywano zabiegi rekonstrukcji twarzy u żołnierzy, a w Egipcie opisywano właściwości przeciwstarzeniowe roślin, olejów i wosków. Jako dyscyplina medyczna medycyna estetyczna ukształtowała się w latach 70. XX wieku we Francji, gdzie w 1973 r. Jean-Jacques Legrand założył pierwsze towarzystwo naukowe - Francuskie Towarzystwo Medycyny Estetycznej. Kolejne kraje poszły tym śladem, a w 1978 r. medycynę estetyczną wprowadzono jako przedmiot nauczania na uniwersytecie w Mediolanie. W Polsce pierwsza Sekcja Medycyny Estetycznej powstała w 1993 r. przy Polskim Towarzystwie Lekarskim (PTL) i funkcjonuje do dziś jako Polskie Towarzystwo Medycyny Estetycznej i Anti-Aging. W 2023 r., na podstawie rozporządzenia Ministra Zdrowia, wprowadzono certyfikowaną umiejętność lekarską z zakresu medycyny estetyczno-naprawczej.
Mimo tej historii część środowiska kwestionuje przynależność medycyny estetycznej do medycyny. W tym kontekście warto odwołać się do definicji zdrowia Światowej Organizacji Zdrowia (WHO), zgodnie z którą zdrowie jest stanem pełnego dobrostanu fizycznego, psychicznego i społecznego, a nie tylko brakiem choroby, kalectwa lub niedomagania. Działania wspierające zdrowie nie ograniczają się zatem do leczenia chorób, lecz obejmują także interwencje poprawiające samopoczucie fizyczne i psychiczne oraz funkcjonowanie społeczne pacjenta. Trudno kwestionować, że postrzegany wygląd i atrakcyjność stanowią istotny element tego dobrostanu.
Medycyna nie sprowadza się do leczenia chorób i pracy w publicznym szpitalu. Obejmuje również profilaktykę, działania populacyjne, prace naukowe oraz opiekę nad dobrostanem osób zdrowych. W tak szerokim obszarze każdy lekarz może znaleźć dziedzinę odpowiadającą jego zainteresowaniom i predyspozycjom. Skoro medycyna estetyczna jest częścią medycyny i może korzystnie wpływać na zdrowie rozumiane szeroko, należy zapytać, dlaczego wciąż spotyka się z negatywnymi stereotypami. Poniżej omawiam najistotniejsze z ich źródeł.
Komercjalizacja
Pierwszym czynnikiem jest komercjalizacja. Jeszcze niedawno reklamy z udziałem lekarzy, promocje i pakiety zabiegów medycznych należały do rzadkości. W dziedzinie opartej na świadczeniach odpłatnych konkurencja między gabinetami wymusza jednak działania wykraczające poza samo przyjmowanie pacjentów: utrzymanie praktyki wymaga komunikacji z pacjentami, budowania rozpoznawalności oraz uwzględniania organizacyjnych i finansowych aspektów prowadzenia placówki.
Lekarzowi, który całą karierę spędził w podmiocie publicznym, takie działania mogą się wydawać zbędne lub niestosowne, zwłaszcza jeśli nie zna uwarunkowań rynku świadczeń prywatnych. Należy jednak odróżnić komunikację, która rzetelnie informuje pacjenta i ułatwia mu wybór świadczeniodawcy, od przekazów obiecujących efekty nierealne lub promujących zabiegi bez uzasadnienia naukowego. Krytyka tych drugich jest w pełni uzasadniona, nie powinna jednak obejmować każdego lekarza, który musi dbać o funkcjonowanie własnej praktyki.
Niski próg wejścia
Drugim czynnikiem jest stosunkowo niski próg wejścia. Każdy lekarz posiadający prawo wykonywania zawodu może rozpocząć wykonywanie zabiegów medycyny estetycznej bez formalnego przygotowania specjalistycznego. Dla lekarza, który poświęcił kilka lat na specjalizację, aby pracować na oddziale lub w poradni, może to wydawać się drogą zbyt łatwą. W polskim środowisku lekarskim silnie zakorzenione są hierarchia oraz przekonanie o istnieniu jednej właściwej ścieżki kariery, wpajane już od pierwszych lat studiów. Samo istnienie dziedziny, która nie wymaga wieloletnich dyżurów i pracy w systemie publicznym, bywa więc odbierane negatywnie.
Wyrazem takiego nastawienia są wypowiedzi, które można usłyszeć w rozmowach między lekarzami: „Jak możesz nie robić specjalizacji?”, „Doświadczenie kliniczne uczy pokory”, „Masz zbyt niskie ambicje”, „Jak możesz zajmować się medycyną estetyczną? Szkoda!”. Źródła tych opinii można zrozumieć. Specjalizacja i późniejsza praca w publicznej opiece zdrowotnej wymagają ogromnego zaangażowania: rezydenci doświadczają niekiedy mobbingu i trudnej atmosfery pracy, muszą dostosowywać się do grafików ustalanych według preferencji przełożonych, pełnić dyżury, a na zakończenie szkolenia przystąpić do egzaminu specjalizacyjnego. Lekarz, który poniósł takie koszty, opiera swoje postrzeganie medycyny na własnych doświadczeniach, wobec czego odmienna ścieżka może wydawać mu się niemożliwa do zaakceptowania. Zrozumiała jest również potrzeba uznania dla własnego wysiłku, a czasem… poczucia się lepszym.
Doświadczenia i przekonania jednej grupy nie stanowią jednak obiektywnego wzorca dla wszystkich, a trudy określonego rodzaju nie wykluczają istnienia trudów innego typu. Podobne opinie formułowane są zresztą wobec innych dziedzin, na przykład ultrasonografii („USG po kursie PTU? A czemu nie radiologia?”) czy obesitologii („Tak, teraz młodzi zostają obesitologami zamiast pracować na internie!”).
Krytyka dotycząca łatwości wejścia w dziedzinę bywa zastępowana innym argumentem: że zabiegi mają wyłącznie wymiar estetyczny, więc lekarzowi nie przystoi się nimi zajmować. Ale czy to rzeczywiście rzetelny argument, czy raczej maskowana niechęć do lekarzy, którzy ominęli publiczny system? Należy zauważyć, że wielu chirurgów plastycznych po ukończeniu specjalizacji prowadzi praktykę prywatną, w której zajmuje się niemal wyłącznie zabiegami o wskazaniach estetycznych, a mimo to ich działalność nie spotyka się z podobną krytyką. Różnica wynika nie z odmiennego celu tych procedur, lecz z wysokiego progu wejścia, jakim jest długa i wymagająca specjalizacja chirurgiczna, która społecznie uzasadnia szacunek. Istota zabiegów pozostaje jednak ta sama: poprawa wyglądu pacjenta przy zachowaniu bezpieczeństwa i w zgodzie z wiedzą kliniczną. Brak specjalizacji z medycyny estetycznej nie przesądza zatem o wartości wykonywanych świadczeń, a jedynie wyznacza odrębną ścieżkę kształcenia. Ponadto nie każdy cel wymaga metody najbardziej inwazyjnej. Korekta niewielkiego garbka nosa może zostać przeprowadzona metodą iniekcyjną, bez rynoplastyki, przy zachowaniu tego samego celu i tej samej odpowiedzialności lekarza za rezultat. Miarą kompetencji powinien być zatem trafny dobór metody, a nie zakres uzyskanej specjalizacji. Sceptycyzm wobec lekarzy medycyny estetycznej wynika zatem w tym przypadku nie z przesłanek merytorycznych, lecz z przyjętego w środowisku hierarchizowania prestiżu oraz z oceny opartej na skali poświęcenia, jakie lekarz ponosi na swojej drodze zawodowej. Rzetelna ocena powinna dotyczyć poziomu wiedzy oraz odpowiedzialności za pacjenta, a nie zakorzenionych w środowisku oczekiwań i eterycznego prestiżu, który nie definiuje rzeczywistych umiejętności lekarza.
Niedostateczne uregulowanie
Trzecim czynnikiem jest niedostateczne uregulowanie dziedziny. W tym zakresie sami lekarze nierzadko przyczyniają się do obniżenia jej statusu. Nie istnieje jednolita ścieżka kształcenia ani określony zakres minimalnych umiejętności uprawniających do wykonywania zabiegów. Zdarza się, że lekarze po jednym weekendowym kursie określają się mianem „lekarzy medycyny estetycznej” i rozpoczynają przyjmowanie pacjentów. Jeśli wymagania wobec własnych kompetencji ustawia się tak nisko, trudno oczekiwać szacunku dla tej pracy ze strony innych. Od czegoś należy oczywiście zacząć, jednak poprzestanie na absolutnym minimum zniekształca obraz całej dziedziny.
Z tym zagadnieniem wiąże się zarzut, że medycyna estetyczna nie jest specjalizacją określoną w przepisach. Uważam, że jest bardzo mało prawdopodobne, aby kiedykolwiek się nią stała, i to nie z powodu zbyt wąskiego zakresu, lecz z przyczyn organizacyjnych. Utworzenie specjalizacji wymaga istnienia akredytowanych jednostek szkoleniowych, którymi są zwykle oddziały szpitalne, zakłady lecznicze lub przychodnie. Trudno wyobrazić sobie sytuację, w której modelowanie ust lub mezoterapia wymagałyby hospitalizacji albo konsultacji w takiej jednostce. Zabiegi medycyny estetycznej nie są ponadto kandydatami do finansowania ze środków NFZ, a to właśnie świadczenia finansowane publicznie najczęściej stanowią podstawę tworzenia nowych specjalizacji, na których kształcenie opłacane jest ze środków publicznych.
Elementy medycyny estetycznej, takie jak laseroterapia, występują w programach niektórych specjalizacji, na przykład dermatologii i wenerologii, jednak mają wtedy wskazania lecznicze lub stanowią uzupełnienie standardowego leczenia określonych jednostek chorobowych. Pacjent zgłaszający się w celach estetycznych z reguły nie choruje i z definicji jest osobą zdrową.
Brak oficjalnej specjalizacji z medycyny estetycznej ma również swoje zalety, które warto dostrzec. Rekrutacja na szkolenie specjalizacyjne w Polsce, z powodu niewystarczającej liczby miejsc, jest często procesem stresującym i czasochłonnym, wymagającym niekiedy drastycznych działań, np. zmiany miejsca zamieszkania na inne województwo. W trybie pozarezydenckim dochodzą do tego wizyty w szpitalach i negocjowanie warunków przyjęcia, w czym brak znajomości w środowisku bywa istotną przeszkodą. Objęcie medycyny estetycznej systemem specjalizacji oznaczałoby więc konieczność wejścia w system obciążony licznymi nieprawidłowościami, który wielu lekarzy zamierza prędzej czy później opuścić. Argument, że medycyna estetyczna nie jest specjalizacją, nie świadczy zatem o jej niższym statusie: wskazuje jedynie, że dziedzina ta nie mieści się w modelu szkolenia specjalizacyjnego.
Słabe regulacje dziedziny mają jeszcze jedną poważną konsekwencję: zabiegi medycyny estetycznej wykonują również osoby, które nie są lekarzami, w tym osoby z wykształceniem kosmetycznym, a część z nich działa bez jakiegokolwiek nadzoru medycznego. Gdy wykonawca bez wykształcenia medycznego jest dla pacjenta trudny do odróżnienia od lekarza, cała dziedzina traci w oczach opinii publicznej, a lekarze, którzy ją uprawiają, są oceniani razem z osobami, które na tym rynku nie powinny działać. Status prawny medycyny estetycznej nie jest jednolity także na świecie. Nie istnieje jeden międzynarodowy standard, a przepisy różnią się nie tylko między państwami, lecz także wewnątrz nich, na przykład między stanami w USA i prowincjami w Kanadzie. Jednak faktem jest, że w większości innych krajów zabiegi te są zastrzeżone dla lekarzy lub wykonywane przez innych pracowników medycznych wyłącznie pod nadzorem lekarza. Ta rozbieżność utrudnia wypracowanie jednego, powszechnie uznawanego obrazu tej dziedziny, ale w tym miejscu warto cofnąć się do historii medycyny estetycznej i ją prześledzić. Tworzona była i jest bowiem przez lekarzy lub, czasem, przez ekspertów medycznych dziedzin pokrewnych. Wszystkie techniki zabiegowe, wybór preparatów i substancji przeznaczanych do iniekcji, czy niezbędna nam anatomia są opisywane w miażdżącej części przez lekarzy - nie przez przedstawicieli innych zawodów niemedycznych lub przez całkowicie przypadkowe osoby (które de facto z tej wiedzy korzystają, nie zdając sobie często sprawy skąd ona pochodzi i kto opracował dane wskazania czy techniki). Od dawien dawna jest to dziedzina przypisana medycynie i praktykującym ją medykom. Kwestie prawne jednak (i niestety) w dużej części zależą od rządzących i to od nich będzie zależeć jaki status prawny otrzymają w przyszłości zabiegi z tego zakresu.
Spór o kwalifikacje
Czwartym czynnikiem jest toczący się w środowisku spór o kwalifikacje. Teoretycznie każdy lekarz może wykonywać zabiegi iniekcyjne, a medycyna estetyczna bywa postrzegana jako „łatwa ścieżka”. Jednocześnie, wskutek braku jasnych regulacji, negatywnych stereotypów i silnej konkurencji, od lekarzy medycyny estetycznej zaczyna się wymagać kwalifikacji wyższych niż w innych dziedzinach. Zagadnienie to wymaga szerszego omówienia, ponieważ może się wydawać nieintuicyjne.
Punktem wyjścia są spory między lekarzami o to, czyje kwalifikacje są najbardziej adekwatne. W internecie powtarzają się wypowiedzi w rodzaju: „Zabiegami medycyny estetycznej powinni zajmować się lekarze dentyści, ponieważ doskonale znają anatomię głowy” albo „Medycyna estetyczna jest elementem programu specjalizacji z chirurgii plastycznej, a więc powinni ją wykonywać wyłącznie chirurdzy plastyczni”. Każda ze stron zdaje się dowodzić - być może przede wszystkim przed samą sobą - że to właśnie jej specjalizacja jest w tej dziedzinie najbardziej przydatna.
Posiadanie specjalizacji niewątpliwie ma swoje zalety, ponieważ pozwala spojrzeć z odmiennej perspektywy na kwalifikację do zabiegów i na powikłania. Chirurg poradzi sobie z drenażem ropnia po zabiegu wypełnienia, psychiatra właściwie poprowadzi konsultację w przypadku podejrzenia dysmorfofobii, a endokrynolog zakwalifikuje do zabiegu lub zdyskwalifikuje pacjenta z chorobą Hashimoto w wywiadzie. Każda specjalizacja wnosi wartościowy wkład, a medycyna estetyczna ma charakter interdyscyplinarny.
Rozumowanie to prowadzi jednak do wniosków, których nie sposób konsekwentnie utrzymać. Skoro może wystąpić ropień wymagający drenażu, każdy lekarz medycyny estetycznej powinien ukończyć chirurgię; skoro zdarzają się pacjenci z dysmorfofobią - także psychiatrię; skoro coraz więcej pacjentów ma rozpoznane choroby endokrynologiczne i autoimmunologiczne - również endokrynologię i reumatologię. W konsekwencji od lekarza medycyny estetycznej krytycy mogliby oczekiwać specjalizacji w niemal wszystkich dziedzinach. Podobnych wymagań nie stawia się przedstawicielom innych specjalności: leczenie nadciśnienia tętniczego może wymagać oceny czynności nerek, a mimo to od kardiologa nie oczekuje się ukończenia nefrologii. Przykładów tego rodzaju można podać bardzo wiele.
Warto także zwrócić uwagę na zniekształcone postrzeganie samej specjalizacji i tego, czym ona w zasadzie jest. W niektórych wypowiedziach jej ukończenie jest przedstawiane tak, jakby automatycznie odbierało innym lekarzom prawo do posiadania wiedzy z danego zakresu i do leczenia związanych z nim schorzeń. Tymczasem lekarz, który ukończył studia, odbył staż i zdał Lekarski Egzamin Końcowy (LEK), posiada nieograniczone prawo wykonywania zawodu. Istnieją wprawdzie wyjątki, ale dopóki postępowanie jest zgodne z aktualnym stanem wiedzy medycznej i obowiązującymi standardami, lekarz może wykonywać świadczenia z danego zakresu. W przeciwnym razie lekarz niebędący kardiologiem nie mógłby wystawić recepty na lek hipotensyjny, a lewotyroksyna byłaby zarezerwowana dla endokrynologa. Właśnie po to w trakcie studiów lekarze poznają wszystkie dziedziny medycyny, aby po ich ukończeniu mogli swobodnie wykonywać zawód.
Ukończenie specjalizacji potwierdza ponadprzeciętną wiedzę w danym zakresie, umożliwia pracę w publicznej opiece zdrowotnej i w poradniach specjalistycznych, otwiera dodatkowe ścieżki zawodowe i stanowi zabezpieczenie na przyszłość. Jest to prestiżowe potwierdzenie szerokiej wiedzy, jednak nie oznacza zakazu wykonywania świadczeń z danego zakresu przez lekarzy innych specjalności lub bez specjalizacji. A już z pewnością nie oznacza, że lekarze, którzy wybierają inną ścieżkę zawodową nie prezentują wysokich ambicji. A z takimi stwierdzeniami można się niestety spotkać i chciałabym w tym miejscu rozwinąć ten temat.
Twierdzenie, że lekarz, który nie zdobył specjalizacji w innej dziedzinie i zajmuje się wyłącznie medycyną estetyczną, ma niskie ambicje, jest krzywdzące i zwyczajnie nieprawdziwe. Ambicję w medycynie mierzy się głębią wiedzy, jakością pracy i wkładem w rozwój dziedziny, a nie wyłącznie liczbą uzyskanych tytułów (choć te mogą być bezpośrednio powiązane z ambicjami i wyjątkowymi celami zawodowymi).
Wiele wybitnych autorytetów medycyny rozwijało się właśnie dzięki koncentracji na wąskim obszarze. Prof. Sebastian Cotofana, z wykształcenia lekarz z tytułem doktora i docenta, jest badaczem anatomii twarzy i autorem licznych publikacji. Po krótkim epizodzie w chirurgii urazowej, trwającym dwa lata (!), pracuje od lat w zakładzie anatomii, a jego pozycja wynika z pogłębiania wiedzy w jednym, bardzo szczegółowym zakresie. Dr Leonie Schelke od lat bada ultrasonografię twarzy i powikłania po wypełniaczach, a jej dorobek obejmuje kilkadziesiąt publikacji z tej dziedziny. Jej kwalifikacje to stopień doktora oraz certyfikat holenderskiego lekarza medycyny estetycznej, a nie specjalizacja, która kwalifikowałaby się w Polsce. Nie jest radiologiem, a tego można byłoby od niej oczekiwać. Ich autorytet opiera się na dorobku naukowym i pracy dydaktycznej, a nie na systemie tytułów specjalistycznych. I pomimo braku klasycznego tytułu specjalisty… Cały świat chce się od nich uczyć.
Mistrzostwo wymaga koncentracji, a nie rozproszenia. Chirurg, który przez dekady operuje w bardzo wąskim zakresie, osiąga poziom, którego nie da się uzyskać, znając wiele dziedzin pobieżnie. Lekarz rodzinny, który od lat leczy dzieci z infekcjami dróg oddechowych i prowadzi opiekę nad całymi rodzinami, wykonuje pracę o dużej wartości klinicznej i społecznej - nawet jeśli całe dekady przyjmuje jedynie w jednej przychodni w małym miasteczku i nie interesuje go poszerzanie wiedzy np. z zakresu kardiochirurgii czy stomatologii. Prawdopodobnie żaden z nich nie jest mniej lub bardziej ambitny, choć nie każdy cieszy się takim samym prestiżem.
To samo dotyczy doktoratu z dziedziny niezwiązanej z medycyną estetyczną. Doktorat z zakresu leczenia depresji jest poważnym osiągnięciem, ale sam w sobie nie czyni lekarza ekspertem w zakresie wypełniaczy czy toksyny botulinowej. Warto zapytać, w jaki sposób ta wiedza realnie podnosi kompetencje w medycynie estetycznej. Znajomość metodologii badań naukowych pozwala krytycznie oceniać publikacje, ale nie zastępuje wiedzy klinicznej o anatomii twarzy, właściwościach stosowanych materiałów i postępowaniu w powikłaniach, czyli tego, co decyduje o bezpieczeństwie zabiegu. Ekspertyza wymaga wiedzy zdobytej w dziedzinie, którą się praktykuje.
Nie chodzi o to, by lekarze medycyny estetycznej czuli się lepsi czy gorsi. Istnieją różne ścieżki zawodowe i nie wszystkie zawsze będą cieszyć się takim samym prestiżem. Nie każdy podziwia neurochirurga w takim samym stopniu co lekarza rodzinnego, a mimo to lekarz rodzinny nie jest przez to obiektywnie “gorszy”. Prestiż jest efektem odbioru społecznego, a nie miarą wartości zawodowej.
Standardy i współpraca
W świetle powyższych uwag uważam, że to sami lekarze powinni obiektywnie ocenić chaos, który stale towarzyszy medycynie estetycznej. Specjalności i dziedziny medycyny powstają z konkretnych powodów, przede wszystkim dlatego, że nie jest możliwe osiągnięcie najwyższego poziomu we wszystkich z nich jednocześnie. Każda jest potrzebna i wnosi odmienną perspektywę. Kardiologia nie jest nefrologią, dermatologia nie jest chirurgią plastyczną, a medycyna estetyczna nie stanie się dziedziną, którą nie jest: powstała, ponieważ różni się od dziedzin istniejących wcześniej i wymaga innej wiedzy, umiejętności oraz doświadczenia. Nie ma więc podstaw, by budziła tak silne emocje.
Istotne jest natomiast wyznaczanie granic własnych kompetencji. Naszym obowiązkiem jest zapewnienie pacjentom opieki na najwyższym możliwym poziomie, zgodnie z aktualnymi standardami postępowania. Wymaga to współpracy ze specjalistami innych dziedzin oraz kierowania do nich pacjentów, gdy jest to konieczne. Jeżeli wiedza i dodatkowa specjalizacja lekarza pozwalają w danym przypadku zaopiekować się problemem o charakterze innym niż estetyczny, ułatwia to postępowanie. Równie właściwym rozwiązaniem może być jednak skierowanie pacjenta do ośrodka, w którym jego problem rozwiąże inny lekarz. Konsultacje i współpraca interdyscyplinarna są codziennością medycyny, co widać choćby w szpitalach.
Podsumowanie
Przedstawione czynniki - komercjalizacja, niski próg wejścia, niedostateczne uregulowanie oraz spory o kwalifikacje - wzajemnie się wzmacniają i razem składają się na negatywny wizerunek medycyny estetycznej w Polsce. Część formułowanej krytyki jest uzasadniona: dotyczy nierzetelnych przekazów reklamowych, szkoleń o niewystarczającym zakresie oraz placówek, w których nie zapewnia się pacjentom odpowiedniego poziomu bezpieczeństwa. Część wynika natomiast z uprzedzeń i uogólnień, które obciążają rzetelnych lekarzy odpowiedzialnością za błędy innych.
Poprawa wizerunku dziedziny wymaga przede wszystkim działań ze strony samego środowiska: wyższych standardów kształcenia podyplomowego, rzetelnej komunikacji z pacjentem, odpowiedzialnego marketingu, świadomego wyznaczania granic własnych kompetencji oraz gotowości do współpracy z innymi specjalistami. Posiadanie specjalizacji nie jest w tym kontekście ani warunkiem, ani przeszkodą. O jakości praktyki decyduje rzeczywiste przygotowanie lekarza oraz sposób, w jaki odpowiada on za swoje decyzje kliniczne.
Lekarzom, którzy z zaangażowaniem zajmują się medycyną estetyczną, warto zalecić odróżnianie krytyki odnoszącej się do rzeczywistych problemów dziedziny od uprzedzeń, które nic nie mówią o jakości ich pracy. Pozostałych lekarzy warto zachęcić do poznania specyfiki tej dziedziny przed wyrażeniem oceny. Pacjenci natomiast powinni pamiętać, że o jakości pracy lekarza świadczą nie oferty promocyjne ani tytuł, lecz rzetelna kwalifikacja do zabiegu, wyczerpujące informowanie o ryzyku i gotowość do odmowy wykonania zabiegu, gdy nie jest on wskazany.
Na zakończenie warto podkreślić, że medycyna estetyczna wyrosła z potrzeby towarzyszącej ludzkości od tysiącleci. Potrzeba ta pozostaje aktualna dziś i prawdopodobnie pozostanie taką w przyszłości: jest nią troska o wygląd, samopoczucie i zdrowe starzenie się. Zainteresowanie tym obszarem rośnie, również w dobie zintensyfikowanych badań nad procesami starzenia i długowiecznością. Tylko w ciągu ostatniej dekady opublikowano blisko 300 000 prac dotyczących starzenia, czyli tyle, ile w całym poprzednim stuleciu. Potrzeba ta ma wymiar psychospołeczny i realny wpływ na funkcjonowanie człowieka w dzisiejszym świecie, a medycyna jest dziedziną niesamowicie szeroką, oferującą znacznie więcej niż leczenie pojedynczych jednostek chorobowych. Zauważmy, że pacjent bez choroby nie zawsze cieszy się pełnym dobrostanem, a zgodnie z definicją WHO to właśnie dobrostan stanowi istotę szeroko pojętego zdrowia. Lekarz, który pomaga pacjentowi odzyskać pewność siebie i równowagę, wnosi do zdrowia realną wartość, która nie wymaga usprawiedliwień.
Ten tekst ukazał się pierwotnie na Substacku Karoliny Radki. Więcej jej tekstów znajdziesz na karolinaradkamd.substack.com →